Zondag 1: Gedeeld geluk is dubbel geluk (of: ongedeeld geluk bestaat niet!)

Wat denk jij van deze uitspraak?

Volgens de Belgische psychiater Dirk de Wachter word je van zoeken naar geluk depressief.
Nog zin in deze preek vanmorgen, over geluk in relaties tussen mensen?!
Misschien helpt Boeddha ons verder...
Veel mensen kunnen vandaag wat met zijn gedachtengoed.
Gaan we even naar de Nederlandse pscyholoog Ap Dijksterhuis.
Bekend van onder meer zijn boek 'Op naar geluk'. Hij zegt onder meer dit over geluk:

,, Geluk voor 40% bepaald door ons DNA, voor 10% door de omstandigheden en voor 50% door de keuzes die wij maken.’’

Wat zegt de Bíjbel over geluk en gelukkig zijn?

Eerst brengen we een beetje in kaart wat geluk volgens de Bijbel is.
Vervolgens kijken we naar delen van geluk.

Wat is geluk in de Bijbel?

Daar valt heel veel over te zeggen.
Ik wil me beperken tot een aantal gelukswensen, gelukstoezeggingen, felicitaties.
Eén uit het OT: de start van Psalm 1, en een aantal uit het NT, uit de Bergrede van Jezus.

We beginnen met die bekende eerste regel van Psalm 1.
Gelukkig de mens...

Gelukkig.
Ik las bij Willem Barnard iets moois over het Hebreeuwse grondwoord.
De betekenis is gelinkt aan woorden als:
gaan, voortgaan.

Bedenk dan dat wij pelgrims zijn.
Onderweg.
Onderweg naar de dag dat Jezus terug komt.
Onderweg naar de hemel op aarde.
Onderweg naar het nieuwe Jeruzalem.

Als de Bijbel jou geluk wenst, betekent dat zoiets als:
je wordt bemoedigd om verder te gaan.
Hou vol, ga door!

Kijk hoe in Psalm 1 gaan/wandelen en weg een rol spelen.
Jouw leven is gaan, onderweg zijn.

Valt jouw weg samen met Gods weg?
Dat is de kernvraag als het gaat om gelukkig zijn, gelukkig worden.

Weg en wet zijn het Oude Testament zo'n beetje uitwisselbaar.
Ben je blij met de wet van God?
Ben je blij met het Woord van God?

Heb jij in jouw hart Gods woorden opgeborgen, als een schat?
Overdenk je die woorden wel eens?
Fluister je ze wel eens voor je uit?
Zing je die woorden misschien wel eens? Een Psalm, een gezang, een ander lied...
Volgens Psalm 1 heeft dat alles met jouw geluk te maken.

Wees daarom blij met Gods Woord, geniet ervan, leef eruit.
Dan kom je nl. vooruit!
Dan is er een weg om te gaan.
Want de HEER beschermt jouw weg, vers 6a:
De HEER beschermt de weg van de rechtvaardigen.
Je zult tot je bestemming komen:
Steeds meer worden wie je in Gods ogen bent.
Je zult op je bestemming aankomen:
het nieuwe Jeruzalem.
Voor de wettelozen geldt dat niet, vers 6b:
De weg van de wettelozen loopt dood.

Over die wettelozen (de 'goddelozen', in andere Psalmen)...
Dat zijn niet zo maar de ongelovigen in het algemeen.
Psalm 1 doelt op vijanden in Gods volk die op grove wijze spotten met God en Zijn Woord.
In de Psalmen staan zij de mensen naar het leven die blij zijn met God en Zijn Woord.
Die wettelozen zullen hun doel niet bereiken.
Zij missen hun doel.

Doel missen is de essentie van zonde.
Voor de wettelozen is er geen weg naar het doel.
Voor jou wel.
Waarom?
Omdat God je beschermt.
Hij wil jou gelukkig zien.

Het geluk van Psalm 1 heeft niets te maken met de droomwereld die ons in reclames wordt voorgespiegeld:
Leuk vier-persoons gezinnetje. Papa, mama, zoontje, dochtertje. Alle vier blij, lachend, glimlachend. Waarom? Omdat ze een nieuwe auto hebben, en wel van dat éne merk...

God geeft jou geluk niet in een droomwereld.
Hij geeft je geluk in een weerbarstige wereld.
Een wereld die een woestijn kan zijn, dor, droog, gevaarlijk.
Een wereld waarin veel kapot is.
Waarin veel pijn is, verdriet, moeite.
Een kerk met altijd weer mensen die gaan voor eigen eer, eigen gelijk.
Een wereld aangevoerd door God-vijandige leiders, Psalm 2,
de wereld waarin volken en naties samenspannen tegen God.
En toch midden in die wereld is er:
Geluk, voor wie schuilen bij God.
De laatste woorden van Psalm 2:
Gelukkig, wie schuilen bij Hem.

Hoe weerbarstig de wereld om jou heen ook is,
jij kúnt gelukkig zijn.
Want:
Je kunt vooruit, verder op de weg naar het nieuwe Jeruzalem.
Want God is bij je.
Beschermt je.
Voor jou is er altijd een weg.
Je zult Gods doel met jou bereiken!
God zal Zijn geluk met jou optimaal delen.
Dat is de kleur van geluk en van gelukkig zijn in Psalm 1.

Nog één kleine opmerking over deze Psalm:
De Psalm zingt over een kring van de rechtvaardigen,
vers 5b.
Kring.
Over gedééld geluk gesproken...

Nu de kleur van geluk in de Bergrede van Jezus.

Ook bij Jezus is het geluk bedoeld voor mensen die onderweg zijn.
Prof. Van Bruggen noemde de Bergrede ooit:
Reisgids voor christenen.
Mensen die Jezus volgen.
Geloven in Jezus is niet: achterover leunen.
Geloven in Jezus is: lopen, achter Hem aan gaan.
Onderweg naar Zijn Koninkrijk dat komt.

Jezus start Zijn Bergrede met acht keer 'gelukkig' tegen jou te zeggen.
Ácht keer wenst Hij ons in Matteüs 5 geluk toe.
Jezus laat ons niet gissen naar waar dat geluk uit bestaat.
- Zijn Koninkrijk is er voor jou,
- je zult getroost worden,
- voor jou is de nieuwe aarde,
- je zult verzadigd worden,
- je zult barmhartigheid ondervinden,
- je zult God zien,
- je zult kind van God heten.

Voor een deel is dit nù al jouw geluk.
In het gebroken leven nu, kun jij al gelukkig zijn.
Dat geluk is bemoediging:
blijf gáán, achter Jezus aan.

Voor een ander deel kómt het nog, wanneer Jezus terugkomt.
Straks zul je volmáákt gelukkig zijn.
Dat komende geluk doet ons verlangen.
Verlangen naar het geluk dat nog komt,
motiveert ons om onze weg te vervolgen.

Wie feliciteert Jezus met dit geluk?

Aan mensen die geloven dat ze voor hun geluk bij God moeten zijn.
Mensen die weten dat ze geluk niet zelf kunnen realiseren,
de eerste zaligspreking.
Mensen die van zichzelf weten dat ze geluk eerder in de weg staan,
dan dat ze geluk dichtbij zouden kunnen brengen.
Als je dat van jezelf erkent, als je dat voor God erkent...
dan ga je met een nederig hart naar Hem toe,
met lege handen ga je God bedelen om geluk.
Geluk kan alleen maar afgebedeld (afgebeden) worden.
Van God.
Echt geluk is niet maakbaar.
Echt geluk is geschenk.
Van God.

Gedeeld geluk is dubbel geluk' koos ik al snel als titel boven deze preek.

Maar toen ik met deze preek aan het werk ging,
begon ik me iets af te vragen:
bestaat er wel ander geluk dan gedeeld geluk?
Bestaat er volgens jou geluk-voor-één-mens?
Bestaat er volgens u zoiets als ongedeeld geluk?

Opnieuw de vraag: wie feliciteert Jezus met geluk?

Treurenden. (Tweede zaligspreking.)
Dat zijn mensen die hun eigen verdriet hebben.
Maar het zijn zeker ook mensen die huilen om het lijden van een ander.
Weten wij van elkaars verdriet?
Huil jij mee met een ander?
Weet die ander dat?

Zachtmoedigen. (Derde zaligspreking.)
Dat zijn mensen die in vervelende situaties niet met gelijke munt terugbetalen.
Op een vuistslag reageren ze met liefde, met een hand die zegent,
met een hand die goed doet.
Gaan wij in de kerk op zachtmoedige manier met elkaar om?

Mensen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid. (Vierde zaligspreking.)
Je wilt niets liever dan de ander recht doen.
Je zet je ervoor in dat een ander mens wordt rechtgedaan.
Soms is dat ook in de kerk nodig. Helaas.

Barmhartigen. (Vijfde zaligspreking.)
Mensen die -uit innerlijke bewogenheid- wat voor een ander betekenen.
Ben jij innerlijk bewogen met de ander, binnen of buiten de kerk?
Wat merkt die ander daarvan?

Mensen die zuiver van hart zijn. (Zesde zaligspreking.)
Geen dubbele agenda,
maar zuivere bedoelingen in de omgang met de naaste.

Vredestichters. (Zevende zaligspreking.)
Die als eersten de kwetsbare stap durven zetten die nodig is om spanning weg te nemen bij patstelling.
Die helpen te bemiddelen tussen strijdende partijen.
Nodig in de wereld, vaak ook nodig in de kerk.

Dít wordt ondertussen wel duidelijk:
Geluk ontstaat in relaties.
Geluk ontstaat in relaties tussen mensen in een gebroken wereld.
Geluk groeit in de omgang met je naasten, binnen de kerk, buiten de kerk.

De bevelen van de HEER zijn vreugde voor het hart, zegt Psalm 19.
Het doen van Gods gebod brengt blijdschap in je hart.
Wie ze opvolgt wordt rijk beloond, zingt de Psalmist verder.
Breng ze in praktijk, en je zult ontdekken dat je daar gelukkiger van wordt.
Dat ís al beloning!

Het gaat hier om het geluk van: heb je naaste lief.
Een gebod uit het Oude Testament, Leviticus 19:18.
Je naaste was toen vooral: je mede-Israëliet, je broeder/zuster in geloof.
Maar ook de vreemdeling/de allochtoon hoorde erbij.

Jezus heeft dat anders zijn van de naaste, dat anders dan jij zijn, nog sterker benadrukt.
Denk aan de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.
Denk aan hoe hij omging juist met mensen die in de ogen van het volk 'anders' waren.

Je naaste mag dus echt anders zijn dan jij.
Mag een jongere in de kerk anders zijn dan u, lid van de oudere generatie?
Mag dat te zien zijn? Mag hij zijn geloof anders uiten dan u?
Maar het ook andersom?
Jongeren, mogen ouderen in de gemeente anders zijn dan jullie?

Hebben wij onze naasten onvoorwaardelijk lief?
Mogen ze zijn wie ze zijn? Mogen ze anders zijn?
Of moet de ander zich eerst aan jou aanpassen?
Moeten mensen zich eerst aan onze kerkelijke groepscodes aanpassen?

Daar wordt liefhebben natuurlijk een stuk makkelijker van...
Maar is dat dan nog naastenliefde die Jezus bedoelt?!
Als we onze naaste liefhebben als de ánder, anders dan jij,
komt geluk voor ons in beeld.
Bestaat er geluk zonder de ander?!

Waar de ene mens de ander liefheeft,
dáár heeft geluk een kans.
Als jij van een verdrietig iemand terugkrijgt dat jouw tranen hem goed doen...
Als jij ziet dat een ander z'n houding verandert omdat jij zachtmoedig reageert...
Als jij ziet dat iemand blij is met wat jij doet om eraan bij te dragen dat hem wordt recht gedaan...
Enz...

Wat er tussen mensen ontstaat door naastenliefde...
Wat is dat anders dan gedeeld geluk?!

En toch is geluk nog rijker.
We hebben net al op een rij gezet wat Christus jou als Zijn volgeling belooft, voor nu en voor later.
Zóveel...
En het is nog mooier!

Waar feliciteert Jezus mensen mee die de ander liefhebben?
Eigenlijk met Zichzelf.
Hij geeft Zichzelf aan jou!

En dan nog wat bijzonders.
Hij feliciteert jou al met Zichzelf terwijl jij nog aan het liefhebben van de ander moet beginnen.
Denk aan de intro van de Tien Geboden.
God zegt niet: volbreng eerst mijn Tien Geboden, dan zal Ik je bevrijden...
Zo zegt ook Gods Zoon niet:
Gelukkig zul je zijn als je eerst maar eens werk maakt van je relaties met je naasten.
Nee, nog voor wij maar iets van zijn Bergrede in praktijk gebracht hebben,
giet Hij Zijn vreugde al uit over jou en mij.
Zo blij is Hij met ons, omdat dat wij ons geluk van Hem verwachten.
Acht keer: Gefeliciteerd!
Acht keer: Gelukkig ben je/gelukkig zul je worden.
Het is één enthousiaste uitroep van geluk.
Jezus geniet van jouw geluk omdat jij je geluk alleen van Hem verwacht.
Hij wil jou laten delen in Zijn geluk.
Over gedeeld geluk gesproken...!

En dit is hoe Jezus Zijn kerk graag ziet:
niet zoekend naar geluk voor haarzelf,
maar dienstbaar aan het geluk voor de ander,
pas gelukkig wanneer de ander gelukkig is.

Zoek niet naar geluk.
Daar wordt je inderdaad depri van.
Probeer je geluk niet zelf te 'maken'.
Dat levert je alleen maar een hoop frustratie op.
Verwacht je geluk alleen van Jezus,
en zoek het geluk voor de ander.
Laat de ander delen in het geluk wat Jezus voor jou is.

Dan zul je gelukkig zijn.
Dan is het altijd gedeeld geluk.

Gedeeld geluk is dubbel....en dwars gelukkig zijn!

Voor de gezamenlijke verwerking

Start met de eerste twee, de rest naar keuze van jullie groep.

  • Stelling: Zoeken naar geluk maakt ongelukkig! Eens/oneens. (Met argumenten onderbouwen. Niet te lang tijd aan besteden.)

  • Wanneer voel jij je gelukkig? (Even tijd geven om over na te denken, en dan kort rondje langs alle deelnemers aan het gesprek.)

  • Heeft jouw kind-van-God-zijn met jouw geluk te maken? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom?

  • Heeft het lid-zijn van je gemeente te maken met jouw geluk? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom?

  • Mag een ander in de gemeente anders zijn dan jij? En: Mag een ander z'n geloof in de eredienst anders uiten dan jij? (Eerst kort rondje langs alle gespreksdeelnemers) Vervolgvragen: Wat híndert jou om een ander gemeentelid onbevangen en onbevooroordeeld tegemoet te treden? Wat hélpt jou om een ander gemeentelid onbevangen en onbevooroordeeld tegemoet te treden?

  • Voel jij je in jouw gemeente geaccepteerd zoals jij bent? Of moet je aan voorwaarden voldoen? (Welke?) Voel je je misschien veroordeeld? (Waarop?)

Afdrukken E-mailadres

Geef vandaag liefde. Wees lief voor anderen. Wees lief voor je gezin. Wees lief voor God. Hij zal ervoor zorgen dat je genoeg liefde hebt en Hij geeft je er meer voor terug dan je ooit zou kunnen weggeven.